नवम्बर 28, 2006

कालाय तस्मै नमः ।

Posted in Sanskrit at 12:05 पूर्वाह्न द्वारा koham

गच्छति काले वयं बहून् जनान् मिलामः । तेषु बहवः अस्माकं जीवनं परिवर्तयन्ति । अल्पे एव समये तेषु कांश्चन विना जीवनं दुष्करम् इव भासते । तान् विना जीवनं भवितुमर्हति इत्यपि कल्पना न भवति एव । मातापितरौ पितामहीपितामहौ मातामहीमातामहौ भ्रातरः सहोदर्याः अन्ये बान्धवाश्च मित्राणि । तैः विना जीवनं साधयितुं कथं वा साध्यम्?

यदा अहं चेन्नैनगरे पठन् आसं मम बहूनि मित्राणि आसन् । तेषु केचन अतिप्रियमित्राणि । यैः साकमहं सुखदुःखं अनुभूतवान् । वयं चेन्नैनगरतः महाबलिपुरं द्विचक्रिकया गतवन्तः । अन्तिमे वर्षे चेन्नैनगरतः वेदन्ताङ्गळ् पक्षिधामं द्विचक्रिकया गतवन्तः । अन्येऽपि बहूनि मित्राणि आसन् । यदा अहम् अन्तिमवारं सर्वाः पेटिकाः स्वीकृत्य बेङ्गलूरुनगरं प्रति गमनाय सन्नद्धः अभवम् तत्र ये मित्राणि आसन् तांश्च IIT च त्यक्त्वा गन्तुं न इष्टवानहम् । मम अश्रूणि अद्रावयन्नेव ।

परन्तु कालः गच्छति । इदानीं तु तेषु बहूनां सम्पर्कः एव विरलः । यदा कदापि chat मध्ये मिलामः वा ई-पत्रेण द्वित्राणि वाक्यानि विनिमयामः । केचन तु इदानीं स्मृतिपटले न सन्ति एव ।

अहं चिन्तितवान् प्रकृत्या दत्तः एषः वरः वा शापः वा इति । प्रायः शापात् वरः एव इति मम अभिप्रायः । अन्यथा जीवनं बहुदुष्करम् । काश्चन घटनाः यदि वयं विस्मर्तुं न शक्नुमः जीवनं तु असाध्यमिव भवति । अतः वरः एव इति चिन्तयामि ।

सा रम्या नगरी महान्स नृपतिः सामन्तचक्रं च तत् ।
पार्श्वे तस्य च सा विदग्धपरिषत्ताश्चन्द्रबिम्बाननाः ।
उद्वृत्तः स च राजपुत्रनिवहस्ते बन्दिनस्ताः कथाः ।
सर्वं यस्य वशादगात्स्मृतिपथं कालाय तस्मै नमः ॥ ४१ ॥
– भर्तृहरेः वैराग्यशतकम् ।

(P.S. एतस्मिन् श्लोके केषाञ्चन पदानां अर्थान् न सम्यक् जानाम्यहम् । यदि कोऽपि जानाति चेत् कृपया comments विभागे लिखतु। 🙂 )

Advertisements

4 टिप्पणियाँ »

  1. Nyneishia said,

    Nice post. 🙂 I think i got the gist of the post. but cant say 100% ..

    Aham sanskritena eva comments likami parantu bhavan mama sanskrit patithum shaknothi iti na janami.. samyak asthi cet post.. quote na avagath.
    bahu patham pataneeyam.. tarhi svah kakshayam(?) na agatavathi.

  2. drisya said,

    avinAsa

    mahAbhArataM dUradarsana-paramparA madhyE smaratI vA bhavAN “mein samay hoon”… samayaH Eva kAlAtItaM … sanAtanaM..
    tarhI samayaH Eva bhagavAN .. 🙂

    ~A

  3. नरेश said,

    कालाय तस्मै नमः खलु। प्रस्तापितः विषयः सान्दर्भिकः मम विषये! ये जानन्ति ह्यस्तनस्य वार्तां ते जानीयुः “खलु” इत्यस्य प्रयोगः किमर्थम् उचितम् इति।

    सुभाषितस्य तात्पर्यादयः एवम्।

    In time, everything fades into memory. That beautiful city, the great king, his empire and minions; the beautiful people, etc. To Time that takes away everything, salutations!
    (The particulars of the “etc.” part is mentioned below:

    सा रम्या नगरी – that magnificent city
    महान्स नृपतिः – that great king
    सामन्तचक्रं च तत् – (not exactly sure) could mean an area surrounding (the great city) or ministers
    पार्श्वे तस्य च – and on his (king’s) side
    सा विदग्धपरिषत्ताश्चन्द्रबिम्बाननाः । – minions and beautiful people
    (चन्द्रबिम्बाननाः – literally, one whose eyes are shaped like a moon – hmmm)
    उद्वृत्तः स – that aimless
    च राजपुत्रनिवहस्त – princes
    े बन्दिनस्ताः – colleagues/relatives
    कथाः – stories
    सर्वं – all that (the above)
    यस्य वशादगात्स्मृतिपथं (वशात् अगात् स्मृति-पथम्) – went the way of memory because of
    कालाय तस्मै नमः – that Time, Salutations!

  4. koham said,

    मया शब्दकोशे किञ्चित् अन्वेषणानन्तरं प्राप्तम् –
    सामन्त = minister, feudatory prince, captain, chief, etc.
    विदग्ध = shrewd, clever, crafty, sly, artful, etc.
    परिषत्ताः = members of the council
    उद्वृत्त = extravagant , ill-behaved , ill-mannered , proud , arrogant, etc.
    बन्दिन् = praiser, bard, herald

    and by the way, आननम् means face, चन्द्रबिम्बानना is one whose face is like the moon


एक उत्तर दें

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदले )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  बदले )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदले )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदले )

Connecting to %s

%d bloggers like this: